اراده الهی و حکمت الهی

0

اراده الهی و حکمت الهی

 

فِيٓ أَيِّ صُورَةٍ مَا شَآءَ رَكَّبَكَ ( انفطار – ٨)

 

و تو را در هر نقش و صورتی كه خواست تركیب كرد.

 

 

« فی اَی صورَةٍ ما شاءَ رکبَک. » در هر صورتی که خودش بخواهد تو را ترکیب می‌کند و می‌سازد . یعنی اراده او مقهور امر دیگری نیست. البته اراده او بر طبق حکمت جریان پیدا می‌کند و کمال اراده در این است که بر طبق حکمت جریان پیدا کند، اما این که اراده، حکیمانه باشد یک مطلب است و این که اراده، محدود باشد و مقهور شیء دیگری باشد امر دیگری است.

 

فرق اراده مقهور و اراده حکیمانه

 

مثلا در بعضی کارها اراده ما مقهور است؛ یعنی نمی‌توانیم جز این بکنیم و چون چنین است چاره‌ای نداریم از این که این کار را انجام بدهیم. فرض کنید می‌خواهیم از جایی به جایی برویم. آن چیزی که ما اراده کرده‌ایم این است که اگر الان در خانه خودمان هستیم، ده دقیقه دیگر در جای دیگری باشیم، ولی اراده ما مقهور به این است که برای رسیدن به آن مکان وسیله‌ای انتخاب کنیم و مقداری زمان صرف کنیم.

 

ولی گاهی مقهوریت نیست، بلکه حکمت است. مثلا من در سخن گفتن خودم می‌توانم یکی از چند صورت را انتخاب کنم: می‌توانم فریاد بکشم که صدایم تا چند خانه آن طرف‌تر برود، یا چنان آرام صحبت کنم که شخصی هم که پهلویم نشسته صدایم را نشنود (یعنی با هَمْس حرف بزنم)، و یا طوری حرف بزنم که کسانی که در این اتاق هستند صدای مرا بشنوند. این که من در میان این سه کار، کار سوم را که حد وسط است انتخاب می‌کنم، حکمت است؛ یعنی من مجبور به این انتخاب و مقهور در این انتخاب نیستم ، ولی عقل، منطق، شعور و حکمت (یعنی کار را برای غایت و نتیجه انجام دادن) ایجاب می‌کند که این کار را بکنم.

 

خدای متعال در تمام کارهایش این گونه است؛ یعنی هیچ کاری را از روی اجبار و این که غیر از این برای او مقدور نیست انجام نمی‌دهد، بلکه هر کاری را مطابق آنچه خودش می‌خواهد انجام می‌دهد. اما این مطلب به این معنا نیست که آنچه می‌خواهد، حتی طبق موازین حکمت هم نیست، بلکه خدا در میان کارهایی که می‌تواند بکند، کاری را انجام می‌دهد که بر وفق موازین حکمت است.

 

الحمد لله رب العالمين

 

کتاب آشنایی با قرآن، آیت الله شهید مرتضی مطهری، جلد دوازدهم ، صفحه ١۴١

 

آدرس کوتاه این مقاله: http://noorekoran.ir/BSgK2

Leave A Reply

Your email address will not be published.