علم کسبی و علم شهودی

0

علم کسبی و علم شهودی 

 

آیت‌الله جوادی آملی 

 

بسم الله الرحمن الرحيم

 

سوره انعام (آیه ۷۵)

 

وَكَذَٰلِكَ نُرِيٓ إِبْرَاهِيمَ مَلَكُوتَ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ وَلِيَكُونَ مِنَ الْمُوقِنِينَ (٧٥)

 

و این گونه فرمانروایی و مالكیّت و ربوبیّت خود را بر آسمان‌ها و زمین به ابراهیم نشان می‌دهیم تا از یقین‌كنندگان شود، (۷۵)

 

 

براي معرفت دو راه وجود دارد: يکي راه درس و بحث عادي است که همه سرگرم هستيم، اين مثل انساني است که استخري درست کرده و از بيرون آب ميآورد، انسان از کتاب و از استاد ياد ميگيرد؛ انسان از مباحثه، از مناظره، از گفتگو و از گفتمان چيزي ياد ميگيرد. استخري باز کرده که از جدولهاي گوناگون اين علوم را فراهم ميکند؛

 

اما يک وقت است که کُندوکاوي کرده و از درون چشمه ميجوشد، اين ديگر رؤيت است، ديگر سخن از مفهوم نيست. اين «مَنْ أَخْلَصَ لِلَّهِ» همين است! «مَنْ أَخْلَصَ لِلَّهِ أَرْبَعِينَ صَبَاحاً ظَهَرَتْ يَنَابِيعُ الْحِكْمَةِ مِنْ قَلْبِهِ عَلَی لِسَانِه»،[۱۷] اين ديگر مثل استخر نيست، آبي که از بيرون وارد استخر شده اگر نيايد، مثل انساني است که متارکه کرده که کم کم يادش ميرود و اما اگر از درون خودش بجوشد، ديگر ﴿لِكَيْلاَ يَعْلَمَ مِن بَعْدِ عِلْمٍ شَيْئاً﴾[۱۸] نيست، اين چشمه هميشه هست و اين راه اساسي است! فرمود شما اين راه اساسي را طيّ کنيد، اين راه ـ حالا يا کم يا زياد ـ براي همه باز است.

 

اگر کسي چهل شبانه روز جز خدا نينديشد، خيلي هم کار سختی نيست؛ منتها ما چون وارد نشديم براي ما سخت است؛ نه بيراهه برويم و نه راه کسي را ببنديم، بازي نکنيم، کسي را هم به بازي نگيريم و کسي هم نتواند ما را به بازي بگيرد! البته از اين جهت سخت است. اين بيان نوراني سيد الشهداء(سَلَامُ اللَّهِ عَلَيْه) که فرمود اکثري مردم اسلام آنها آدامسي است، همين‌طور است؛ فرمود: «النَّاسَ عَبِيدُ الدُّنْيَا وَ الدِّينُ لَعْقٌ عَلَی أَلْسِنَتِهِمْ يَحُوطُونَهُ مَا دَرَّتْ مَعَايِشُهُمْ فَإِذَا مُحِّصُوا بِالْبَلَاءِ قَلَّ الدَّيَّانُونَ».[۱۹] «لَعق»؛ يعني «تَلْعَقُ بِهِ الألسُن»؛ آدامس همين است، آدم يک مقدار لذت ميبرد، وقتي که اين نوجوان ميبيند اين به صورت پوسته درآمد با آب دهان مياندازد دور. فرمود دين خيليها اين‌طوري است، وقتي که به سودشان نبود مياندازند دور! «وَ الدِّينُ لَعْقٌ عَلَی أَلْسِنَتِهِمْ يَحُوطُونَهُ مَا دَرَّتْ مَعَايِشُهُمْ فَإِذَا مُحِّصُوا بِالْبَلَاءِ قَلَّ الدَّيَّانُونَ». بنابراين دين آدامسي مشکلي را حلّ نميکند و درس و بحث استخري هم تا حدودي سودمند است، عمده همان «مَنْ أَخْلَصَ لِلَّهِ أَرْبَعِينَ صَبَاحاً» است که اين کار شهداي کربلا بود. اين کار خيلي از شهدا بود! ما که از اين شهداي هشت سال دفاع مقدس خبري نداريم! خيلي از همين عزيزان اين‌طور ديدند! اين‌طور که انسان فداکاري ميکند لابد چيزي را ديده! اينها هست و اين راه هم باز است.

 

بنابراين رؤيت ملکوت نصيب خليل حق(سَلَامُ اللَّهِ عَلَيْه) شد، نظر در ملکوت را تشويق کردند که ما اين راه را طيّ کنيم بلکه ببينيم و اين راه هم هست.

 

الحمد لله رب العالمين

درس تفسیر قرآن کریم، آیت الله جوادی آملی، سایت إسراء

تفسير سوره زخرف جلسه ۱۲(۱۳۹۴/۱۰/۱۶)

 

 

آدرس کوتاه این مقاله: http://noorekoran.ir/Ri6ys

Leave A Reply

Your email address will not be published.