اکتناه ذات و صفات خدا

0

اکتناه ذات و صفات الله 

 

آیت‌الله جوادی آملی 

 

أَعُوذُ بِاللَّهِ مِنَ الشَّيْطَانِ الرَّجِيم

بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيم

 

مَا قَدَرُوا اللَّهَ حَقَّ قَدْرِهِ إِنَّ اللَّهَ لَقَوِيٌّ عَزِيزٌ﴿۷۴﴾

سورهٴ مباركهٴ «حج»

 

به دنبال اين فرمود شما خدا را درست نشناختيد اينكه فرمود: ﴿مَا قَدَرُوا اللَّهَ حَقَّ قَدْرِهِ﴾ معنايش اين نيست كه اينها به كُنه خدا پي نبردند چون كُنه خدا پي بردني نيست مستحيل است براي انبيا و اوليا فضلاً از افراد عادي. آن منطقهٴ اول ممنوعه است كه مورد تكليف هم نيست منطقهٴ دوم كه اكتناهِ صفات ذاتي است آن هم منطقهٴ ممنوعه است و مورد تكليف هم نيست منطقهٴ سوم است خدا به عنوان رب است, خدا به عنوان معبود است, خدا به عنوان خالق است, رازق است كه اينها وجه‌الله‌اند, فعل‌الله‌اند با مفهومِ اجمالي كه از ذات حكايت مي‌كند نه شهود ذات, اين اسماي فعلي تكيه‌گاه پيدا مي‌كنند. فرمود اين مقداري كه هم مقدور بشر است هم مورد تكليف است اينها به اين مقدار نرسيدند و خدا را آن طوري كه بايد و شايد نشناختند, چون خدا را آن طوري كه مقدور است و مورد تكليف است و بايد بشناسند, نشناختند هم در مسئلهٴ توحيد بيراهه رفتند هم در مسئلهٴ وحي و نبوّت كج‌راهه رفتند. در مسئلهٴ توحيد چه در سورهٴ «حج» چه در سورهٴ «زمر» به اين صورت فرمود: ﴿مَا قَدَرُوا اللَّهَ حَقَّ قَدْرِهِ﴾ اگر خدا را آن طوري كه بايد مي‌شناختند, مي‌شناختند و عبادت مي‌كردند ديگر بيگانه را به جاي خدا نمي‌نشاندند اينها در سورهٴ مباركهٴ «شعراء» اين طور آمده كه در قيامت اعتراف مي‌كنند مي‌گويند ﴿تَاللَّهِ إِن كُنَّا لَفِي ضَلاَلٍ مُّبِينٍ ٭ إِذْ نُسَوِّيكُم بِرَبِّ الْعَالَمِينَ ٭ وَمَا أَضَلَّنَا إِلَّا الْمُجْرِمُونَ﴾ در قيامت اعتراف مي‌كنند مي‌گويند بله ما بيراهه رفتيم اين بتها را مساوي خدا دانستيم خدا معبود است ما اينها را معبود دانستيم, خدا رازق است ما اينها را رازق دانستيم, خدا قوي است ما اينها را قوي دانستيم, خدا مقرِّب است ما اينها را مقرِّب دانستيم ﴿إِذْ نُسَوِّيكُم﴾ به اين اصنام و اوثان خطاب مي‌كند ﴿إِذْ نُسَوِّيكُم بِرَبِّ الْعَالَمِينَ﴾ ما شما را همتاي خداي سبحان مي‌دانستيم. اينكه مي‌گويند مشرك معنايش اين نيست كه اينها رياكارند, معنايش اين نيست كه اينها در عبادت شركي قائل‌اند, معنايش اين نيست كه اينها قدري خدا را عبادت مي‌كنند قدري بتها را, معنايش اين است كه اينها فقط بتها را عبادت مي‌كنند اينها اصلاً خدا را عبادت نمي‌كنند منتها اين عبادتي كه خالصاً براي خداست اين عبادتِ خالصِ صد درصد را مي‌دهند به بتها براي خدا شريك قائل‌اند نه در عبادت مشرك‌اند اينها كه قدري خدا و قدري غير خدا را عبادت نمي‌كنند آن مي‌شود ريا, ريا آن است كه غير خدا را در عبادت راه بدهد اينها مُرائي نيستند اينها مخلِصاً, خالصاً لوجه الصنم و الوثن اينها وثن و صنم را عبادت مي‌كنند منتها اين عبادتي كه صد درصد براي خداست اين عبادتِ صد درصد خالص را به صنم و وثن مي‌دهند اين معناي شرك است خب لذا در قيامت هم اعتراف مي‌كنند مي‌گويند ﴿إِذْ نُسَوِّيكُم بِرَبِّ الْعَالَمِينَ﴾ ما اينها را مساوي خدا مي‌دانستيم اين عبادتي كه صد درصد براي خدا بود ما همين را صد درصد براي بتها قرار داديم خب, از اين جهت اينها مي‌شوند مشرك كه براي ذات اقدس الهي شريك قرار دادند. خداي سبحان چه دراين سورهٴ «حج» و چه در سورهٴ مباركهٴ «زمر» مي‌فرمايد اينها خدا را آن طوري كه بايد بشناسند نشناختند ﴿وَمَا قَدَرُوا اللّهَ حَقَّ قَدْرِهِ﴾ نه منظور اين است كه يك عدّه خدا را آن طوري كه هست مي‌شناسند ولي اينها نشناختند نه

خير,

 

الحمد لله رب العالمين

 

تفسیر سوره مبارکه حج جلسه ۳۷(۹۰/۰۱/۲۳)، آیت الله جوادی آملی، سایت اسراء

آدرس کوتاه این مقاله: https://noorekoran.ir/HJjQv

Leave A Reply

Your email address will not be published.