سوره انشقاق – آیه ١۶ تا ١٩

0

سوره انشقاق – آیه ١۶ تا ١٩

 

آیت‌الله جوادی آملی 

 

تفسیر سوره انشقاق جلسه (۱۳۹۸/۱۰/۲۲)

 

أَعُوذُ بِاللَّهِ مِنَ الشَّیْطَانِ الرَّجِیم

 

بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِیم

 

﴿فَلا أُقْسِمُ بِالشَّفَقِ (۱۶) وَ اللَّیْلِ وَ ما وَسَقَ (۱۷) وَ الْقَمَرِ إِذَا اتَّسَقَ (۱۸) لَتَرْکَبُنَّ طَبَقاً عَنْ طَبَقٍ (۱۹)

 

بخش پایانی سوره مبارکه «انشقاق» سوگند به مقدمه شب و سوگند به کاری که شب انجام می‌دهد و سوگند به ماه که نورش را جمع می‌کند خدای سبحان شب را در کنار روز آیت الهی قرار داد فرمود: ﴿وَ جَعَلْنَا اللَّیْلَ وَ النَّهَارَ آیَتَیْنِ فَمَحَوْنَا آیَةَ اللَّیْلِ وَ جَعَلْنَا آیَةَ النَّهَارِ مُبْصِرَةً﴾[۱] شب نشانه قدرت خداست روز نشانه قدرت خداست خلقت نظام سپهری طوری است که شب منظم است روز منظم است وجود شب ضروری است برای اینکه ﴿وَ جَعَلْنَا اللَّیْلَ لِباساً﴾[۲] آسایش و آرامش یک عده باید در شب باشد اگر همه وضع کره زمین روز بود زندگی سخت بود عده‌ای می‌خواستند کار کنند عده‌ای می‌خواستند آرام باشند بخوابند مقدورشان نبود و اگر همه وضع کره زمین به صورت شب بود دشوار بود عده‌ای می‌خواستند کار کنند؛ لذا فرمود اگر وضع طوری بود که همیشه شب بود «من یأتیکم بنهار»[۳] و اگر همه روز بود ﴿یَأْتیکُمْ بِلَیْلٍ تَسْکُنُونَ فیهِ﴾.[۴] وضع شب و روز منظم است ﴿لاَ الشَّمْسُ یَنْبَغی‏ لَها أَنْ تُدْرِکَ الْقَمَرَ وَ لاَ اللَّیْلُ سابِقُ النَّهارِ﴾[۵] وضع شب منظم، وضع روز منظم، وجود شب ضروری، وجود روز ضروری است تا کارها تقسیم بشود. فرمود طلیعه شب که شمس غروب می‌کند سرخی در کرانه غرب پیدا می‌شود سوگند به این شفق سوگند به شبی که در پیش است سوگند به ماهی که نورش را جمع می‌کند و به صورت بدر در می‌آید به همه بخش مربوط به شما را روشن می‌کند سوگند به اینها شما کاری که انجام می‌دهید هیچ کدام از کارهایتان خواه درجات، خواه درکات از بین نمی‌رود و شما طبق طبق این راه را یا در فراز به تعبیر شیخ عطار[۶] یا در فرود طی می‌کنید یا ﴿زَادَتْهُمْ إِیمَاناً﴾[۷] می‌شود یا ﴿فَزَادَتْهُمْ رِجْساً إِلَی رِجْسِهِمْ﴾[۸] می‌شود هر طبقه‌ای را شما طی می‌کنید با کَدح، یا درکات شما است یا درجات شما است.

 

بعد از اینکه مسئله قیامت را ضرروی دانست هم به صورت موجبه فرمود ما حکیمانه کار می‌کنیم هم به صورت سالبه فرمود لهو و لعب و بی‌هدفی در کار ما نیست؛ پس جهان «بالضرورة» به جایی ختم می‌شود تا هر کسی نتیجه اعمال خودش را ببیند اگر هر کس هر کاری کرد رها شده باشد عالم  لغو و بی‌هدف می‌شود. فرمود: ﴿وَ ما خَلَقْنَا السَّماءَ وَ الْأَرْضَ وَ ما بَیْنَهُما باطِلاً﴾[۹] ما کار باطل نمی‌کنیم عالَم هم لغو نیست هدف معینی دارد هر کسی باید به مقصدش برسد با کَدح هم می‌رسید حالا طبق طبق شما یا در درکات است یا در درجات، هر عملی که انسان انجام می‌دهد این عمل زنده است، یک؛ وارد خط تولید می‌شود، دو؛ نتیجه‌ و جمع‌بندی آن کم یا زیاد در دل می‌ماند، سه؛ روزی که کالبدشکافی می‌کنند آنچه در دل است بیرون می‌آورند، چهار؛ ﴿أَمْ حَسِبَ الَّذِینَ فِی قُلُوبِهِم مَرَضٌ أَن لَن یُخْرِجَ اللَّهُ أَضْغَانَهُمْ﴾[۱۰] تمام آنچه را که در دل است بیرون می‌آورند.

 

بنابراین هیچ بطلانی در عالم نیست یعنی کار بی‌هدف در عالم نیست و هر کسی هر کاری که می‌کند این کار، گفتار و رفتار او در خط تولید می‌افتد هرگز نمی‌توان گفت آن حرف را زدم رد شد رفت، آن کار را کردم رد شد رفت مگر چیز موجود معدوم می‌شود؟! اگر کسی غذای مسمومی بخورد درست است که الآن گذشته است ولی بعد از ده سال یا بیست سال به صورت یک بیماری بدخیم در می‌آید این که رها نمی‌کند، این یک لقمه غذا در خط تولید می‌افتد؛ این طور نیست که نابود بشود یک حرف سمّی که کسی زد این در خط تولید می‌افتد مگر می‌شود یک چیز موجود، معدوم محض بشود این در یک شیء اثر می‌گذارد آن در شیء دیگر اثر می‌گذارد بعد از بیست سال یا سی سال آثار آن ظاهر می‌شود.

 

بنابراین هیچ کاری هیچ اثری هیچ قولی هیچ فعلی معدوم نخواهد شد.

 

انسان یا در درکات است که ﴿فَزَادَتْهُمْ رِجْساً إِلَی رِجْسِهِمْ﴾ یا در درجات است که ﴿زَادَتْهُمْ إِیمَاناً﴾ و اگر این ایمان مزید شد از حال به در آمد ملکه شد طوری می‌شود که فصل مقوِّم در می‌آید می‌شود ﴿هُمْ دَرَجَاتٌ﴾[۱۱] اینکه در سوره «آل عمران» و در سوره «انفال» یک جا «لام» دارد و یک جا «لام» ندارد از باب حذف «لام» نیست آنجا که دارد ﴿لَهُمْ دَرَجَاتٌ﴾[۱۲] یعنی این درجه برای او حال است یا ملکه، آنجا که دارد ﴿هُمْ دَرَجَاتٌ﴾ یعنی این برای او فصل مقوّم شد و محشور با ملائکه است حشر با ملائکه برای این گروه است که ایمان برای آنها وصف نیست حال نیست ملکه نیست فصل مقوّم است سازنده آنهاست این می‌شود کَدح، این می‌شود طَبَق، حالا یا آن طرف یا این طرف فرمود: ﴿لَتَرْکَبُنَّ طَبَقاً عَنْ طَبَقٍ﴾

 

قَسَم به شب قسم به روز، مگر شب یک کار کوچکی است؟! عالَم خلق [ جمع ] بشوند نمی‌توانند شب بیاورند برای اینکه کل کره زمین باید طوری باشد که در کنار شمس قرار بگیرد طوری حرکت بکند که آن طرف زمین رو به آفتاب باشد این طرف زمین رو به آفتاب نباشد، این طرف بشود شب آن طرف بشود روز، اینها ﴿یَطْلُبُهُ حَثیثاً﴾[۱۳] شب و روز یکدیگر را تعقیب می‌کنند مگر کسی ممکن است شب بیاورد؟ همه عالم جمع بشوند بخواهند الآن را شب بکنند ممکن نیست همه عالم جمع بشوند بخواهند الآن را مثلاً صبح بکنند الآن وقت خاص خودش را دارد. این کار را خدای سبحان انجام داد نظم را انجام داد تا انسان به سمت درجات برود به سمت درکات نرود.

 

الحمدلله رب العالمين

 

تفسیر سوره انشقاق ، آیت الله جوادی آملی

جلسه(۱۳۹۸/۱۰/۲۲)، سایت اسراء

 

[۱]. سوره إسراء، آیه۱۲.

 

[۲]. سوره نبأ، آیه۱۰.

 

[۳]. سوره قصص، آیه۷۱؛ ﴿قُلْ أَ رَأَیْتُمْ إِنْ جَعَلَ اللَّهُ عَلَیْکُمُ اللَّیْلَ سَرْمَداً إِلی‏ یَوْمِ الْقِیامَةِ مَنْ إِلهٌ غَیْرُ اللَّهِ یَأْتیکُمْ بِضِیاءٍ﴾.

 

[۴]. سوره قصص، آیه۷۲.

 

[۵]. سوره یس، آیه۴۰.

 

[۶]. دیوان اشعار عطار، غزل۳۳۷؛ «ز سرگشتگی زیر چوگان چرخ ٭٭٭ چو گویی ندانی فراز از فرود».

 

[۷]. سوره انفال، آیه۲.

 

[۸]. سوره توبه، آیه۱۲۵.

 

[۹]. سوره ص، آیه۲۷.

 

[۱۰]. سوره محمد، آیه۲۰.

 

[۱۱]. سوره آل عمران، آیه۱۶۳.

 

[۱۲]. سوره انفال، آیه۴.

 

[۱۳]. سوره أعراف، آیه۵۴.

 

 

 

آدرس کوتاه این مقاله: https://noorekoran.ir/yoDS2

Leave A Reply

Your email address will not be published.