قیامت ناگهانی

0

قیامت ناگهانی

 

آیت‌الله جوادی آملی 

 

 

تفسیر سوره مبارکه حج جلسه ۳۰(۸۹/۱۲/۲۵)

اعوذ بالله من الشيطان الرجيم

بسم الله الرحمن الرحيم

 

سوره مبارکه حج

وَلاَ يَزَالُ الَّذِينَ كَفَرُوا فِي مِرْيَةٍ مِنْهُ حَتَّي تَأْتِيَهُمُ السَّاعَةُ بَغْتَةً أَوْ يَأْتِيَهُمْ عَذَابُ يَوْمٍ عَقِيمٍ ﴿۵۵﴾

 

اما جريان كفار، با فعل مضارع كه نشانهٴ استمرار است از يك سو، با كلمهٴ ﴿لاَ يَزَالُ﴾ هم كه مادّهٴ او استمرار را در بردارد از سوي ديگر فرمود اينها دائماً درصدد كذب و تكذيب‌اند هم خودشان اهل دروغ‌اند هم وحي را ـ معاذ الله ـ تكذيب مي‌كنند ﴿وَلاَ يَزَالُ الَّذِينَ كَفَرُوا فِي مِرْيَةٍ﴾ از اين وحي و كتاب الهي ﴿حَتَّي تَأْتِيَهُمُ السَّاعَةُ بَغْتَةً﴾ گرچه اشراط‌الساعه تدريجي است ولي خود ساعه بَغته است فرض ندارد كه ساعه تدريجي باشد يعني وقتي زمان مي‌خواهد برداشته بشود زمان ديگر در لازمان برداشته مي‌شود، اگر كلّ آسمان و زمين يكجا به هم مي‌ريزد ديگر زماني نمي‌ماند ما آفتابي بايد داشته باشيم، زميني بايد داشته باشيم اين زمين به دور خود بگردد تا بشود شب و روز، به دور آفتاب بگردد تا بشود سال و ماه، اگر شمس و زمين، شمس و قمر كلاً بساطش برچيده شد ﴿دَكَّتِ الأرض﴾ شد تناثر نجوم شد ﴿وَالأرْضُ جَمِيعاً قَبْضَتُهُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ﴾ شد، ﴿وَالْسَّمَاوَاتُ مَطْوِيَّاتٌ بِيَمِينِهِ﴾ شد زماني نمي‌ماند لذا دربارهٴ قيامت فرمود بغته است اما اشراط‌الساعه چرا، تدريجي است. فرمود قيامت دفعتاً قيام مي‌كند يا عذابِ يوم عَقيم كه برسد تا آن روز اينها كفر مي‌ورزند بعد ديگر كفرشان، كفرورزي‌شان تمام مي‌‌شود نه ايمان مي‌آورند براي اينكه انسان كه مُرد ديگر نه ايمان دارد نه كفر، نتيجهٴ عمل خودش را مي‌بيند نه مي‌تواند كافر بشود چون عملي در كار نيست نه مي‌تواند ايمان بياورد اين‌چنين نيست كه مي‌تواند ايمان بياورد يا مي‌تواند كفر بورزد ولي كارش لغو و بي‌اثر است اين طور نيست زيرا اگر انسان در آن صحنه مختار بود از نظر عمل و مي‌توانست احدهما را انجام بدهد خب اگر اين نعمت و اين قدرت و انتخاب و اراده در قيامت براي او باشد يك نحوه كمالي است حتماً خداي سبحان اين قدرت را كه داد راهنمايي هم مي‌كند اين‌چنين نيست كه در قيامت بتواند كفر بورزد ولي بي‌اثر يا ايمان بياورد بي‌اثر، نه ايمان ممكن است نه كفر. نظير همان مثالي كه در سورهٴ مباركهٴ «نور» كه به خواست خدا در پيش داريم فرمود: ﴿وَالَّذِينَ كَفَرُوا أَعْمَالُهُمْ كَسَرَابٍ بِقِيعَةٍ يَحْسَبُهُ الظَّمْآنُ مَاءً﴾ يك انسانِ تشنه‌اي كه حرفِ راهيانِ راه را و كوثرشناسان را گوش نمي‌دهد سرابي از دور مي‌بيند كه آب‌نماست او خيال مي‌كند آب است هر چه به او مي‌گويند آن آب‌نماست و آب نيست گوش نمي‌دهد تشنه است دوان دوان به طرف سراب مي‌رود تمام نيروهاي او از دست مي‌رود تمام دست و پاي او مي‌شكند بعد وقتي به كرانهٴ افق رسيد مي‌بيند خبري نيست عطش هست (يك)، راه برگشت نيست (دو)، فرمود جريان كفار همين طور است ديگر نمي‌توانند راهي براي تحصيل كوثر داشته باشند خودشان را سيراب بكنند انسان بعد از مرگ كلاً از عمل محروم است نه مي‌تواند ايمان بياورد نه مي‌تواند كفر بورزد فقط خيلي از حقايق را كه نفهميده بود برايش كشف مي‌شود و اگر ـ خداي ناكرده ـ سنّتهاي سيّئه‌اي گذاشته باشد تا آن سنّتهاي سيّئه هست دركاتش براي او مي‌رسد اگر سنّتهاي حَسنه گذاشته باشد تا آن سنّتهاي حسنه هست حسناتش و درجاتش به او مي‌رسد اينها همه محصول كار اوست نه اينكه كارِ جديدي بكند ايماني بياورد يا كفر بورزد خب، اينكه فرمود: ﴿لاَ يَزَالُ﴾ اينها كافرند ﴿حَتَّي تَأْتِيَهُمُ السَّاعَةُ﴾ يعني كفرشان تمام مي‌شود ديگر كافر نيستند ديگر فعل نيست نه اينكه حالا ايمان مي‌آورند ﴿وَلاَ يَزَالُ الَّذِينَ كَفَرُوا فِي مِرْيَةٍ مِنْهُ حَتَّي تَأْتِيَهُمُ السَّاعَةُ بَغْتَةً﴾ يا نه، عذاب آن روز بيايد ﴿يَأْتِيَهُمْ عَذَابُ يَوْمٍ عَقِيمٍ﴾ روزي را عَقيم مي‌گويند كه فرمود: ﴿لاَ تُبْقِي وَلاَ تَذَرُ﴾ اين طور باشد برخيها گفتند كه آن روز عقيم است براي اينكه نه شب را به دنبال دارد و نه روزِ بعد را به دنبال دارد روزي است مُستمرّ از اين جهت عقيم است.

 

الحمدلله رب العالمين، درس تفسیر آیت‌الله جوادی آملی، سایت إسراء

 

آدرس کوتاه این مقاله: https://noorekoran.ir/Er8Iu

Leave A Reply

Your email address will not be published.